« قُلِ اللَّه يَهْدِي لِلْحَقِّ « 1 » - بگو تنها خدا است كه به سوى حق هدايت مىكند » . « إِنَّه عَدُوٌّ مُضِلٌّ مُبِينٌ « 2 » - شيطان دشمنى است گمراه گر آشكار » . همه اين آيات در مكه نازل شده ، و خلاصه گفتار اينكه خداى تعالى در آيه مورد بحث تذكر مىدهد : اين خاطره كه از ناحيه خوف به ذهن شما خطور مىكند ضلالتى است از فكر ، براى اينكه مغفرت پروردگار و آن زيادت كه خدا در آيات قبلى ذكر كرد هر دو پاداش بذل از اموال طيب است ، و مال خبيث چنين پاداشى ندارد . بنا بر اين جمله : « * ( وَاللَّه يَعِدُكُمْ ) * » . . . نظير جمله : « * ( الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ ) * . . . » از قبيل وضع « سبب » در جاى « مسبب » است ، و در اين دو جمله ميان وعده خداى واسع و عليم ( سبحانه ) ، و وعده شيطان مقابله افتاده ، تا انفاقگران در امر دو وعده نظر كنند ، و از آن دو آنچه را صالحتر و نافعتر تشخيص دادند برگزينند . پس حاصل حجتى كه در آيه شريفه اقامه شده اين شد : كه اختيار خبيث بر طيب به خاطر ترس از فقر و بى خبرى از منافع اين انفاق است ، اما ترس از فقر ، القايى شيطانى است ، او اين ترس را به دلها مىاندازد ، و هيچ منظورى به جز گمراهى و به فحشا كشاندن شما ندارد ، پس نبايد از او پيروى كنيد . و اما منافع اين انفاق كه در آيات قبل گفتيم زيادت مال و آمرزش گناهان است ، يك نتيجه گيرى موهوم نيست بلكه نتيجه اى است كه ترتب آن بر انفاق را خدا وعده داده و وعده او حق است و او واسع است ، يعنى در امكان او هست كه آنچه وعده داده ، عطا كند ، و او عليم است ، يعنى هيچ چيزى و هيچ حالى از هيچ چيزى بر او پوشيده نيست ، پس هر وعده اى كه مىدهد از روى علم است . * ( « يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشاءُ » ) * كلمه « ايتاء » كه مصدر « يؤتى » است به معناى عطا كردن است ، و كلمه « حكمت » به كسره « حاء » بر وزن « فعلة » است ، كه وزنى است مخصوص افاده نوع ، يعنى دلالت بر نوع معنايى مىكند كه در اين قالب در آمده پس حكمت به معناى نوعى احكام و اتقان و يا نوعى از امر محكم و متقن است ، آن چنان كه هيچ رخنه و يا سستى در آن نباشد ، و اين كلمه بيشتر در معلومات عقلى و حق و صادق استعمال مىشود ، و معنايش در اين موارد اين است كه بطلان و

--> ( 1 ) سوره يونس آيه 35 . ( 2 ) سوره قصص آيه 15